กิจกรรม EF ที่ทำกับลูกที่บ้านได้ ไม่ต้องซื้ออุปกรณ์

สวัสดีค่ะ กุ้งเองนะคะ

คำว่า EF ได้ยินบ่อยมากในกลุ่มพ่อแม่ ของเล่นเสริม EF คอร์ส EF กิจกรรม EF จนบางทีก็งงว่าตกลงต้องซื้ออะไรเพิ่มหรือเปล่า หน้านี้กุ้งสรุปให้ว่า EF คืออะไร แล้วรวมกิจกรรม EF ที่ทำที่บ้านได้เลย ไม่ต้องซื้ออุปกรณ์อะไรค่ะ

ข้อมูลเรื่อง EF ในหน้านี้ กุ้งอ้างอิงจากคู่มือกิจกรรมของ Center on the Developing Child มหาวิทยาลัย Harvard เป็นหลักนะคะ

EF คืออะไร

EF (Executive Function) คือทักษะที่ช่วยให้เราวางแผน จดจ่อ เปลี่ยนวิธีคิดได้เมื่อสถานการณ์เปลี่ยน และจัดการหลายเรื่องพร้อมกันได้ Harvard เปรียบว่าเหมือนหอบังคับการบินในสนามบิน ที่คอยจัดคิวเครื่องบินขึ้นลงหลายลำบนหลายรันเวย์ไม่ให้ชนกัน

ทักษะ EF แบ่งเป็น 3 ด้านหลัก

• ความจำใช้งาน (working memory) จำข้อมูลไว้ในหัว แล้วเอามาใช้ต่อได้ เช่น จำได้ว่าแม่บอกให้ทำอะไร 3 อย่าง
• การยั้งใจ (inhibitory control) หยุดความอยากหรือนิสัยเดิมไว้ก่อน คิดก่อนทำ ไม่วอกแวกง่าย
• ความยืดหยุ่นทางความคิด (cognitive flexibility) เปลี่ยนวิธีได้เมื่อกติกาหรือสถานการณ์เปลี่ยน

ข่าวดีคือ ไม่มีใครเกิดมาพร้อม EF แต่ทุกคนเกิดมาพร้อมความสามารถที่จะพัฒนามัน และเด็กพัฒนา EF ผ่านการคุยและเล่นกับคนรอบตัว ในกิจกรรมที่สนุกและค่อยๆ ท้าทายขึ้นค่ะ

กิจกรรม EF ที่เล่นที่บ้านได้

ทุกกิจกรรมข้างล่างมาจากคู่มือของ Harvard กุ้งเลือกแบบที่ไม่ต้องใช้อุปกรณ์ และเล่นในบ้านได้

1. เกมหยุด-ไป

เปิดเพลงให้ลูกเต้น พอเพลงหยุดให้ลูกหยุดนิ่ง (freeze dance) หรือเล่นไฟแดงไฟเขียว ลูกต้องคอยฟัง และหยุดตัวเองให้ทันทั้งที่กำลังสนุก ฝึกการยั้งใจและการจดจ่อ อยากให้ยากขึ้นก็ให้หยุดในท่าที่กำหนด หรือเต้นเร็วสลับช้า

2. Simon Says

ทำตามเฉพาะคำสั่งที่ขึ้นต้นด้วย "Simon says" ถ้าไม่มีคำนี้ห้ามทำ ลูกต้องจำกติกา ยั้งตัวเอง และสลับการกระทำตามคำสั่ง ได้ฝึกครบทั้งการจดจ่อ การยั้งใจ และความยืดหยุ่น

3. เพลงที่มีท่าทาง

เพลงอย่าง Head, Shoulders, Knees and Toes หรือ I'm a Little Teapot ลูกต้องฟังเนื้อเพลง จำไว้ แล้วทำท่าให้ตรง ฝึกความจำใช้งาน ร้องให้เร็วขึ้นเรื่อยๆ ก็ยากขึ้นอีกค่ะ

4. แยกของ แล้วเปลี่ยนกติกา

ให้ลูกแยกของเล่นตามสี พอเสร็จแล้วเปลี่ยนเป็นแยกตามรูปร่างทันที ลูกต้องทิ้งกติกาเก่าแล้วใช้กติกาใหม่ ฝึกความยืดหยุ่นทางความคิดโดยตรง

5. เล่นบทบาทสมมุติ

เล่นเป็นหมอกับคนไข้ เป็นแม่ค้ากับลูกค้า ลูกต้องคิดกติกาของบทบาท และคุมตัวเองให้ทำตามบทที่เลือก ไม่ทำอะไรที่หลุดบท ฝึกการยั้งใจและความจำใช้งานไปพร้อมกัน

6. เล่านิทานต่อกันคนละประโยค

แม่เริ่มประโยคแรก ลูกต่อประโยคต่อไป สลับกันไปเรื่อยๆ ทุกคนต้องฟังกัน จำเรื่องที่ผ่านมา แล้วคิดประโยคให้เข้ากับเรื่อง ฝึกการจดจ่อ ความจำใช้งาน และการคุมตัวเอง

7. ทำอาหารด้วยกัน

ลูกฝึกการยั้งใจตอนรอคำบอก ฝึกความจำใช้งานตอนจำขั้นตอน และฝึกจดจ่อตอนตวงหรือนับ งานบ้านที่มีหลายขั้นตอน เช่น พับผ้า เก็บของเข้าที่ ก็ใช้หลักเดียวกันได้ค่ะ ให้ลูกจำขั้นตอนเอง แล้วค่อยๆ ทำให้ครบ

เล่นยังไงให้ได้ผล

• ช่วงแรกช่วยเยอะ แล้วค่อยถอย คู่มือของ Harvard แนะนำให้ผู้ใหญ่ช่วยก่อน แล้วค่อยๆ ปล่อยให้ลูกทำเองและเรียนรู้จากความผิดพลาด เมื่อลูกพร้อม
• ค่อยๆ เพิ่มความยาก พอลูกเล่นได้คล่องแล้ว เพิ่มกติกา เพิ่มขั้นตอน หรือเร่งจังหวะ
• ต้องสนุก เกมที่ลูกอยากเล่นซ้ำ ฝึกได้มากกว่าเกมที่ต้องบังคับให้เล่น
• ไม่ต้องหวังว่าจะได้ทันที ลูกลืมหยุด ลืมกติกา เป็นเรื่องปกติ การได้ฝึกซ้ำคือสิ่งสำคัญ

อีกเรื่องที่อยากบอกตรงๆ คือ คู่มือของ Harvard เองก็เขียนไว้ว่างานวิจัยยังไม่ได้พิสูจน์ทุกกิจกรรม ที่รวมไว้เป็นความเห็นของผู้เชี่ยวชาญว่าเป็นกิจกรรมที่ให้เด็กได้ฝึกทักษะเหล่านี้ ไม่มีของเล่นหรือกิจกรรมไหนเป็นสูตรวิเศษ ลูกได้ฝึกบ่อยๆ อย่างมีความสุข ก็พอแล้วค่ะ

เล่นกิจกรรม EF เป็นภาษาอังกฤษได้ไหม

ได้ค่ะ ได้สองต่อเลย เกมพวกนี้ใช้ประโยคสั้นๆ ซ้ำๆ ลูกจำได้เร็ว เช่น

• "Freeze!" (หยุด!)
• "Red light! Green light!" (ไฟแดง! ไฟเขียว!)
• "Simon says touch your nose." (ไซมอนบอกว่า แตะจมูก)
• "Now sort them by color." (ทีนี้แยกตามสีนะ)
• "It's your turn." (ตาหนูแล้ว)

คู่มือของ Harvard ยังเขียนไว้ด้วยว่า เด็กที่ใช้สองภาษามีงานวิจัยที่พบว่า EF ดีกว่าเด็กที่ใช้ภาษาเดียว แต่ขอบอกให้ครบนะคะ เรื่องนี้นักวิจัยยังถกเถียงกันอยู่ งานวิจัยรวมผลบางชิ้นในช่วงหลังพบว่าข้อได้เปรียบนี้ไม่ชัดเท่าที่เคยคิด เลยไม่แนะนำให้สอนสองภาษาเพราะหวังเรื่อง EF อย่างเดียวนะคะ เหตุผลที่ดีที่สุดคือลูกได้ภาษาติดตัว และได้เวลาเล่นกับพ่อแม่ไปพร้อมกัน

ถ้าอยากรู้ว่าจะให้ลูกเรียนภาษาอังกฤษทางไหนดี อ่านต่อได้ที่ เรียนภาษาอังกฤษเด็ก เลือกทางไหนดี ค่ะ

อยากได้ประโยคภาษาอังกฤษสำหรับเล่นและทำงานบ้านกับลูก

กุ้งทำ คู่มือปั้นครอบครัว 2 ภาษา ไว้สำหรับพ่อแม่ที่อยากพูดภาษาอังกฤษกับลูกในกิจวัตรประจำวัน ในชุดพร้อมลุยมีเล่มรวมประโยคกิจกรรมเล่น เสริม EF และรวมประโยคงานบ้าน เสริม EF แยกมาให้ด้วย ฟังเสียงได้ทุกประโยคบน Web App ทั้งสำเนียง US/UK และทุกประโยคตรวจโดยอาจารย์เจ้าของภาษา พ่อแม่ไม่ต้องเดาว่าพูดถูกไหม

คืนนี้ลองเล่นไฟแดงไฟเขียวกับลูกสักรอบดูนะคะ ใช้คำว่า "Red light!" "Green light!" แค่นี้ก็ได้ฝึกทั้ง EF และภาษาอังกฤษแล้วค่ะ